Spis treści
Polska, której nie było
Trudno o bardziej przełomowe wydarzenia w historii Polski niż dwie wojny światowe. To one ukształtowały dzisiejsze granice, społeczeństwo i poziom rozwoju kraju. Ale co, gdyby nigdy do nich nie doszło? Czy Polska w ogóle by powstała? A jeśli tak, jak wyglądałoby życie Polaków?
Warto zaznaczyć, że na początku XX wieku Polska nie istniała na mapie Europy. Od ponad 100 lat znajdowała się pod zaborami. Był to czas ogromnych kontrastów. Z jednej strony:
- bieda na wsi,
- wysoki analfabetyzm,
- brak własnego państwa i represje (rusyfikacja, germanizacja),
Z drugiej strony:
- rozwój przemysłu w zaborze pruskim i części rosyjskiego,
- nowoczesna administracja i infrastruktura w niektórych regionach,
- rosnąca świadomość narodowa.
I wojna światowa doprowadziła jednak do upadku trzech imperiów zaborczych. Bez niej:
- Rosja, Niemcy i Austro-Węgry mogłyby przetrwać znacznie dłużej,
- Polska mogłaby pozostać podzielona nawet przez kolejne dekady,
- Ewentualna niepodległość przyszłaby później i w zupełnie innym kształcie.
Polska bez wojny: potęga Europy Środkowej?
Gdyby nie wybuch I i II wojny światowej, Polska mogłaby stać się jednym z kluczowych państw Europy Środkowo-Wschodniej. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że:
- utrzymałaby tempo industrializacji zapoczątkowane w latach 30.,
- uniknęłaby ogromnych strat ludzkich,
- zachowałaby elitę intelektualną, naukową i polityczną,
- nie zostałaby włączona do bloku komunistycznego (brak PRL oznaczałby brak dekad centralnie sterowanej gospodarki, niedoborów i opóźnień technologicznych).
Co natomiast z granicami? Przed wojną Polska była państwem wielonarodowym i obejmowała tereny dzisiejszej Litwy, Białorusi i Ukrainy (tzw. Kresy Wschodnie). Bez wojny prawdopodobnie zachowalibyśmy granice II RP, Lwów i Wilno nadal znajdowałyby się w Polsce, a kraj byłby bardziej zróżnicowany etnicznie i kulturowo. Z drugiej strony nie doszłoby do przesunięcia granic na zachód, czyli Polska nie otrzymałaby m.in. Wrocławia czy Szczecina.
Dalsza część artykułu znajduje się pod galerią.
Polska bez wojen. Tak mógłby wyglądać nasz kraj [ZDJĘCIA]
6
Jak wyglądałoby życie codzienne?
Bez wojennej traumy i powojennego komunizmu poziom życia Polaków mógłby być dziś znacznie wyższy. Można przypuszczać, że:
- Polska rozwijałaby się podobnie jak Hiszpania czy Włochy po II wojnie światowej,
- wcześniej weszlibyśmy do grona najbogatszych państw Europy,
- miasta takie jak Warszawa czy Gdańsk zachowałyby swoją historyczną zabudowę.
Dodatkowo bez strat w postaci ludzi, w tym elit, Polska dziś mogłaby stać się jednym z liderów nauki i innowacji w Europie. Już przed wojną polscy matematycy łamali szyfry Enigmy, a inżynierowie tworzyli nowoczesne rozwiązania techniczne.
Historia, której nie da się cofnąć
Choć takie rozważania są fascynujące, jedno pozostaje pewne - zarówno I, jak i II wojna światowa na zawsze zmieniły bieg polskiej historii. Straty demograficzne, zniszczenia miast i dekady komunizmu sprawiły, że Polska musiała odbudowywać się niemal od zera.
Dziś jednak, mimo tych dramatycznych doświadczeń, kraj dynamicznie się rozwija. Być może to właśnie ta trudna historia sprawiła, że współczesna Polska jest tak odporna i zdeterminowana, by nadrabiać stracony czas?
