Brakuje dyspozytorów medycznych w Gdańsku. Zgłoszenia przejmują inne regiony

W sytuacji nagłego ataku serca u bliskiej osoby dzwonimy po pogotowie, licząc każdą pojedynczą sekundę. W Gdańsku dochodzi jednak do sytuacji, w których lokalna dyspozytornia medyczna świeci pustkami. Jak donosi Wirtualna Polska, ogólnokrajowy system ratownictwa boryka się z olbrzymimi niedoborami kadrowymi. Problem przybrał tak niebezpieczną skalę, że jeden z urzędników otwarcie mówi o ryzyku niewyobrażalnego dramatu w razie zdarzenia przypominającego niedawny zamach z Krakowa, gdzie stawką jest życie wielu poszkodowanych.

Dyspozytornia medyczna w Gdańsku bez obsady. Dr Jerzy Karpiński ostrzega

Gdańska placówka dysponuje siedmioma stanowiskami do obsługi zgłoszeń. Z relacji dr. Jerzego Karpińskiego, pełniącego funkcję dyrektora Wydziału Zdrowia Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, wynika jednak, że czasami na zmianie nie pojawiał się żaden pracownik. W rozmowie z Wirtualną Polską urzędnik przyznał, że na miejscu brakowało choćby jednej osoby mogącej odebrać telefon i wysłać zespół ratownictwa do pacjenta.

Brak obsady nie sprawia jednak, że dzwoniący pacjenci odbijają się od głuchego telefonu. W takich przypadkach system automatycznie przekazuje połączenia do ościennych i dalszych województw. Zgłoszenia z Pomorza trafiają między innymi do dyspozytorów dyżurujących w Lublinie oraz Olsztynie, którzy muszą zajmować się nimi równolegle z obsługą własnego terenu.

Taka organizacja rodzi kolejne ryzyko, ponieważ pracownik oddalony o setki kilometrów nie ma pojęcia o lokalnych utrudnieniach drogowych, remontach czy wyłączonych z ruchu mostach. Dr Karpiński przytacza drastyczny przykład sytuacji, w której zamiast pięciu kilometrów widocznych na mapie ambulans musi przejechać aż dwadzieścia z uwagi na zamkniętą trasę. Przez takie opóźnienie chory może po prostu umrzeć przed dotarciem zespołu.

W rozmowie z dziennikarzami WP ekspert nawiązał także do niedawnych tragicznych wydarzeń i ataku w Krakowie. Zaznaczył, że w przypadku podobnej masakry na terenie Gdańska skutki byłyby opłakane. Przy masowej liczbie poszkodowanych każdy błąd w koordynacji lub zwłoka w wysłaniu ambulansów oznaczają śmiertelne żniwo.

Braki kadrowe dyspozytorów medycznych w Warszawie, Wrocławiu i Szczecinie

Kryzys kadrowy uderza również w pozostałe części kraju. Z danych przytaczanych przez WP wynika, że puste zmiany mają miejsce także w Szczecinie. Z kolei dr Karpiński wspomina o przypadkach, gdy w całej Warszawie dyżurowało tylko trzech dyspozytorów, a we Wrocławiu zaledwie jeden. Ekspert zaznacza przy tym, że w tak dużych aglomeracjach na jednej zmianie powinno pracować minimum kilkanaście osób.

Rozmiary ogólnopolskiej zapaści kadrowej są ogromne. Zdaniem specjalisty obsada w skali całego kraju wymaga równoczesnej pracy 146 dyspozytorów, podczas gdy w opisywanym przez niego momencie dyżur pełniło mniej niż stu pracowników.

Trudności z obsadą stanowisk pogłębiają się z roku na rok. Statystyki prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia dowodzą, że w 2021 roku brakowało 13 proc. załogi, natomiast obecnie wskaźnik nieobsadzonych etatów urósł do poziomu 17 proc. W skrajnych przypadkach w niektórych województwach wolnych pozostaje nawet 35 proc. stanowisk.

Środowisko ratownicze zwracało uwagę resortowi zdrowia na zapaść systemu już w lipcu. Z informacji zebranych przez Wirtualną Polskę wynika, że najtrudniejsza sytuacja panuje w Gdańsku, Gliwicach, Łodzi oraz Szczecinie, gdzie braki kadrowe oscylują wokół 30 proc.

Dramatyczna akcja dyspozytora Artura. Walczył o życie topiącego się dziecka

Codzienność na tym stanowisku to nieustanna odpowiedzialność za ludzkie przetrwanie. Redaktorka WP Magda Mieśnik przybliżyła wstrząsające nagranie rozmowy dyspozytora Artura z matką małego chłopca.

Kobieta opuściła łazienkę tylko na moment, a po powrocie odkryła, że jej syn znalazł się pod wodą. Dziecko nie dawało oznak życia i przestało oddychać, więc przerażona matka natychmiast wykręciła numer alarmowy.

Pracownik dyspozytorni błyskawicznie podjął walkę o uratowanie malucha. Poza wysłaniem na miejsce zespołu ratunkowego musiał poinstruować matkę, jak wykonać resuscytację krążeniowo-oddechową. Zadanie utrudniał fakt, że rozmówczyni wpadła w głęboki szok i zamiast słuchać poleceń, odeszła od telefonu po koc, uznając, że ciało chłopca jest zbyt zimne.

W sytuacji zagrożenia życia liczył się każdy ułamek sekundy. Gdy dyspozytor usilnie namawiał kobietę do rozpoczęcia wdmuchiwania powietrza, zdezorientowana matka dopytywała, czy najpierw nie powinna osuszyć dziecku mokrych włosów.

Ostatecznie mężczyźnie udało się przełamać opór rozmówczyni i skłonić ją do współpracy. Przez słuchawkę dyktował kolejne kroki, odliczając rytm uciśnięć klatki piersiowej oraz oddechów ratowniczych, podczas gdy kobieta martwiła się, że zrobi synowi krzywdę.

W pewnej chwili nastąpił wyczekiwany zwrot akcji. Reanimowany chłopiec zwymiotował wodą, po czym odzyskał własny oddech.

Choć ta historia zakończyła się szczęśliwie, trudno nawet myśleć o konsekwencjach, gdyby spanikowana matka czekała na połączenie z operatorem nieco dłużej.

Skrajne przeciążenie w dyspozytorniach. Pracownicy odbierają po 150 zgłoszeń

Skuteczne niesienie pomocy przez telefon wymaga od operatora pełnego skupienia i odpowiedniego zapasu czasu. Z wyliczeń Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wynika, że podczas 12-godzinnej zmiany jeden dyspozytor powinien przyjąć od 10 do 20 wezwań. W obecnych realiach pracownicy muszą jednak obsługiwać od 100 do nawet 150 połączeń w trakcie jednego dyżuru, co wielokrotnie przekracza bezpieczne normy.

Każde z tych połączeń to osobna ludzka tragedia, obejmująca nagłe zatrzymania krążenia, utraty przytomności, wypadki drogowe czy walkę rodziców o życie dzieci. Operator musi w ułamku sekundy ocenić skalę ryzyka, zadysponować ambulans i podać instrukcje pierwszej pomocy pozwalające utrzymać pacjenta przy życiu.

Dziennikarze WP porozmawiali z pracującym w zawodzie od czterech lat Arturem. Mężczyzna opisuje, że w końcowej fazie tak wyczerpującego dyżuru działa już całkowicie mechanicznie. Skrajnemu zmęczeniu towarzyszy wówczas paraliżujący lęk przed pomyłką, która mogłaby zabić pacjenta i zaprowadzić dyspozytora przed oblicze prokuratora.

Skalę zagrożenia obrazuje przypadek jednego z zespołów ratownictwa medycznego. Ratownicy udzielający pomocy wykrwawiającemu się pacjentowi czekali na połączenie z dyspozytornią aż trzy minuty, podczas których poszkodowany mężczyzna znajdował się na granicy życia i śmierci.

Artur tłumaczy, że podczas tamtej zmiany w placówce dyżurowały zaledwie dwie osoby, które łącznie obsłużyły blisko 300 wezwań. Sam dyspozytor był tak obciążony pracą, że do toalety zdołał wyjść dopiero po dziesięciu godzinach od rozpoczęcia dyżuru.

Na domiar złego grafik przewidywał, że podczas następnej zmiany mężczyzna będzie pracował całkowicie sam, co w praktyce oznaczało jeszcze dłuższe kolejki oczekujących na połączenie.

Dlaczego brakuje dyspozytorów medycznych? Ministerstwo Zdrowia reaguje na kryzys

Masowe odejścia z zawodu wynikają z kilku nakładających się czynników. Główną rolę odgrywają tutaj gigantyczne obciążenie psychiczne, chroniczne przemęczenie oraz niekorzystne warunki finansowe. Osoby odpowiedzialne za ratowanie ludzkiego życia po prostu przestają radzić sobie z tak ogromną presją.

Sytuację pogorszyła nowelizacja prawa, na mocy której dyspozytornie włączono w struktury urzędów wojewódzkich. W efekcie tych przekształceń pracownicy stracili część dotychczasowych dodatków finansowych za dyżury nocne oraz pracę w niedziele i święta.

Kolejnym obciążeniem jest czas pracy, ponieważ przepisy pozwalają na pełnienie dyżurów trwających nieprzerwanie przez 24 godziny. Oznacza to, że jeden operator może przez całą dobę odbierać zgłoszenia od ludzi znajdujących się w najbardziej dramatycznych momentach życia.

Rosnący problem kadrowy dotarł już do kierownictwa Ministerstwa Zdrowia. Urzędnicy resortu zaapelowali do wojewodów o pilne obsadzenie wakatów, reorganizację systemu pracy i zabezpieczenie odpowiednich środków w budżetach na kolejny rok.

Władze województwa pomorskiego rozpoczęły już proces łatania dziur kadrowych. Jak dowiedziała się Wirtualna Polska, na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy pracę zaczęło tam 14 nowych operatorów, a dwie kolejne zrekrutowane osoby czekają na start w styczniu lub lutym. Opóźnienie wynika z konieczności odbycia obowiązkowego kursu, na który z powodu braku miejsc trzeba czekać wiele tygodni.

Zanim jednak nowi pracownicy usiądą przy konsolach, numery alarmowe nie przestają dzwonić. Każdego dnia kolejni pacjenci z zawałami i ofiary wypadków potrzebują natychmiastowego ratunku.

W krytycznym momencie szansa na przeżycie tych ludzi zależy od decyzji skrajnie przemęczonego dyspozytora, który od kilkunastu godzin nie miał czasu na przerwę.