Spis treści
Sprawa Izy Strzałkowskiej. Przełom dzięki genealogii genetycznej
To właśnie śledczy z gdańskiego Archiwum X doprowadzili w lipcu tego roku do przełomu w sprawie zabójstwa 13-letniej Izabeli Strzałkowskiej z Gdyni. Jak podkreślają policjanci, w niewyjaśnionych sprawach wykorzystują najnowsze osiągnięcia kryminalistyki. W tym śledztwie decydujące okazało się zastosowanie genealogii genetycznej – metody, która po raz pierwszy w Polsce została użyta do wyjaśnienia niewykrytej wcześniej zbrodni. Zamiast poszukiwać sprawcy bezpośrednio, specjaliści analizowali profile DNA jego dalekich krewnych znajdujące się w genealogicznych bazach danych tworzonych przez osoby, które dobrowolnie przekazały materiał do badań. Następnie odtworzono drzewo genealogiczne obejmujące około 10 tysięcy osób, co pozwoliło zawęzić krąg podejrzanych do trzech mężczyzn.
- Nie szukamy sprawcy, tylko szukamy jego dalekich kuzynów. I tak było też w tym przypadku. Analizowane było pokrewieństwo na poziomie pięciu–sześciu pokoleń wstecz. To byli wspólni przodkowie żyjący na przełomie XVII i XVIII wieku - tłumaczyła Marta Sobota, genealożka genetyczna pracująca przy śledztwie.
W gronie wytypowanych osób znalazł się Michał S. Po zatrzymaniu przyznał się do zabójstwa 13-latki, jednak nie zdecydował się na złożenie szczegółowych wyjaśnień. To właśnie wykorzystanie genealogii genetycznej pozwoliło śledczym trafić na trop, który po niemal 15 latach doprowadził do rozwiązania sprawy.
Tajemnice gdańskiego Archiwum X. Wciąż pracują nad ponad 100 sprawami
Choć sprawa Izabeli Strzałkowskiej odbiła się szerokim echem w całym kraju, stanowi jedynie część pracy wykonywanej przez funkcjonariuszy gdańskiego Archiwum X. Obecnie zespół prowadzi działania w ponad stu niewyjaśnionych postępowaniach.
- To postępowania umorzone wiele lat temu. Często z powodu braku możliwości wykrywczych, ale dla zespołu Archiwum X nie są to sprawy zamknięte. Każda z tych spraw to osobna historia, osobny zestaw śladów, dokumentów. Jednak z wielu względów, na ten moment nie będziemy o nich informować – tłumaczy podkom. Anna Banaszewska z pomorskiej policji.
Gdańskie Archiwum X funkcjonuje od ponad dwóch dekad. Zespół powstał w 2005 roku w strukturach Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku i obecnie tworzą go trzej policjanci oraz psycholog odpowiedzialny głównie za przygotowywanie profili psychologicznych sprawców zabójstw.
- Warto podkreślić, że to właśnie gdański zespół jako jeden z pierwszych w kraju wspólnie z prokuraturą przeprowadził kompleksowy przegląd niewykrytych zabójstw. Był to krok, który wyznaczył standardy pracy gdańskich śledczych. Dziś zespół tak zwanego Archiwum X pozostaje ważnym elementem, stanowi dowód na to, że policja nie rezygnuje z żadnej sprawy – dodaje podkom. Anna Banaszewska.
Gdańskie Archiwum X i zabójstwo listonosza z 1997 roku
Jednym z najbardziej znanych sukcesów gdańskiego Archiwum X było wyjaśnienie po 26 latach zabójstwa 29-letniego listonosza z gdańskiej Zaspy. Mężczyzna został zastrzelony w maju 1997 roku, a sprawca uciekł z pieniędzmi w kwocie kilkunastu tysięcy złotych. Mimo zgromadzenia licznych dowodów i przesłuchania wielu świadków, śledztwo zakończyło się wówczas umorzeniem z powodu niewykrycia sprawcy.
Do sprawy wrócono dopiero w 2021 roku. Policjanci z Archiwum X wspólnie z prokuratorem ponownie przeanalizowali zgromadzony materiał dowodowy, korzystając z nowoczesnych metod kryminalistycznych, których nie było pod koniec lat 90. i na początku XXI wieku. Śledczy ponownie przesłuchali świadków, zaangażowali media oraz sprawdzili nowe tropy, w tym osoby mogące mieć związek z napadami na listonoszy, do których dochodziło w Trójmieście na początku XXI wieku.
Efektem wielomiesięcznej pracy było wytypowanie 52-letniego mieszkańca Gdańska, wcześniej karanego za napady na listonoszy. Mężczyzna został zatrzymany przez funkcjonariuszy Archiwum X przy wsparciu policyjnych kontrterrorystów, a następnie usłyszał zarzut zabójstwa.
23
