„Dzwonek jest dla nauczyciela!” Czy pedagog może zatrzymać ucznia na przerwie i kiedy narusza jego prawa?

Prawa i obowiązki ucznia wynikają z różnych przepisów

Każdy uczeń w Polsce ma zarówno prawa, jak i obowiązki wynikające z obowiązujących przepisów. Duże znaczenie mają również wewnętrzne regulacje szkół, takie jak Wewnątrzszkolny System Oceniania (WSO) czy Przedmiotowy System Oceniania (PSO). Uczniowie uczęszczający na zajęcia szkolne zobowiązani są do rzetelnej pracy nad poszerzaniem swej wiedzy i umiejętności, czy systematycznego przygotowywania się do lekcji.

Zakres obowiązków ucznia określają przede wszystkim statut szkoły, a także przepisy prawa, w tym Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 70 Konstytucji państwo ma obowiązek zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do rozwoju, nauki oraz przygotowania do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich.

Tak jak w przypadku obowiązków, uczniowie mają również szereg praw m.in. prawo do wolności przekonań, religii, czy swobodnej wypowiedzi. Zgodnie z przepisami uczeń ma prawo do wyrażenia swojej opinii, nawet jeśli różni się ona od poglądów prowadzącego lekcję. Ponadto, uczniowi przysługuje prawo do ochrony zdrowia, prywatności czy własności - dlatego też nauczyciel nie może skonfiskować uczniowi telefonu na lekcji, choć jak wiadomo, niejeden pedagog złamał już to prawo podczas zajęć.

"Dzwonek jest dla nauczyciela". Czy pedagodzy mogą zatrzymać uczniów po lekcjach, by dokończyć zajęcia?

A jak wygląda kwestia prawa do przerwy? Każdy, kto uczęszczał lub nadal uczęszcza do szkoły, przynajmniej raz usłyszał słynne zdanie: „dzwonek jest dla nauczyciela”, wypowiedziane tuż po dźwięku oznaczającym koniec lekcji. W ten sposób prowadzący zajęcia daje do zrozumienia, że zajęcia jeszcze się nie zakończyły, mimo rozpoczęcia przerwy.

W takich przypadkach uczniowie muszą zostać dodatkowe parę minut po zajęciach w czasie przerwy, by nauczyciel mógł dokończyć realizowany temat. Co mówią o tym przepisy? Czy nauczyciel może zatrzymać ucznia na przerwie? Czy dzwonek rzeczywiście jest „dla nauczyciela”? Sprawdźmy.

Jak wynika z przepisów, uczeń ma prawo do „odpoczynku w czasie przerw świątecznych i ferii”, ale nie tylko. Również przerwy międzylekcyjne w polskim systemie oświaty są traktowane jako czas przeznaczony na odpoczynek i regenerację sił pomiędzy zajęciami. W tym czasie uczniowie pozostają pod opieką nauczyciela lub innego upoważnionego pracownika, a szkoła ma obowiązek zapewnić im bezpieczne warunki.

Zgodnie z interpretacjami prawnymi, nauczyciel nie ma prawa zatrzymywać ucznia na przerwie tylko po to, aby dokończyć lekcję, przeprowadzić dodatkowe ćwiczenia czy zadawać nowe zadania . Takie działania naruszają jego prawo do odpoczynku w czasie przerwy międzylekcyjnej.

Prawo ucznia do przerwy to nie tylko moment wolny od nauki, lecz także czas na zaspokojenie podstawowych potrzeb: skorzystanie z toalety, napicie się wody czy krótką regenerację przed następnymi zajęciami.

Dodatkowo, jak czytamy w Dzienniku Ustaw: § 14. [Przerwy międzylekcyjne]

1. Przerwy w zajęciach uczniowie spędzają pod nadzorem nauczyciela.
2. Jeżeli pozwalają na to warunki atmosferyczne, umożliwia się uczniom przebywanie w czasie przerw w zajęciach na świeżym powietrzu.
3. Dyrektor, po zasięgnięciu opinii rady rodziców i samorządu uczniowskiego:

• ustala długość przerw międzylekcyjnych;
• organizuje przerwy w sposób umożliwiający uczniom spożycie posiłków na terenie szkoły lub placówki.

O prawach i obowiązkach ucznia mówi przede wszystkim Konstytucja RP, a także prawo oświatowe, czy ustawa o systemie oświaty. Zadaniem każdej placówki jest również indywidualne określenie, jakie zachowania są od ucznia wymagane, a jakie są mu zabronione.