Ciała Iwony Wieczorek nie odnaleziono od 16 lat. Brak zwłok chroni bezwzględnego mordercę

Zaginięcie Iwony Wieczorek. Co wiemy o nocy z 16 na 17 lipca?

Już za kilkanaście dni minie 16 lat od zaginięcia Iwony Wieczorek. 19-latka wracała nad ranem z imprezy w jednym z sopockich klubów do swojego domu w Gdańsku i zniknęła bez śladu. W nocy z 16 na 17 lipca 2010 roku bawiła się razem z nieco starszym Pawłem, dwoma jego kolegami oraz swoją 17-letnią koleżanką z sąsiedztwa, Adrią. Wieczór rozpoczęli na działce należącej do dziadków Pawła P., a później przenieśli się do popularnego w tamtym czasie Dream Clubu.

Impreza nie zakończyła się jednak w najlepszej atmosferze. Iwona wyraźnie straciła ochotę na dalszą zabawę. W trakcie wieczoru dostała wiadomość SMS od koleżanki, z której wynikało, że jej były partner Patryk G., z którym prawdopodobnie nadal łączyły ją emocje, bawi się z młodymi dziewczynami w klubie Banana Beach. Czy właśnie ta wiadomość sprawiła, że postanowiła wrócić do domu? Po 16 latach nadal nie znamy odpowiedzi.

Do dziś zagadką pozostaje również to, dlaczego Iwona nie wróciła taksówką razem z Adrią i zdecydowała się samotnie przejść kilka kilometrów pieszo. O godz. 4.12 kamery monitoringu zarejestrowały ją po raz ostatni przy wejściu nr 63 na plażę w gdańskim Jelitkowie. Kilka chwil później ślad po 19-latce całkowicie się urwał. Co wydarzyło się na ostatnim odcinku jej drogi?

Ostatni odcinek trasy Iwony Wieczorek. Co wydarzyło się w Jelitkowie?

Przez lata śledczy wielokrotnie przeszukiwali działkę dziadków Pawła P., mieszkanie jego rodziców, samochody, a nawet piwnicę. Żadne z tych działań nie doprowadziło jednak do odnalezienia śladów Iwony. Nie potwierdzono również żadnych związków 19-latki z tzw. „łowcą nastolatek” Krystkiem ani z Zatoką Sztuki. Po niemal 16 latach wiadomo jedynie, że Iwona szła w kierunku Parku Reagana, gdzie ślad po niej zaginął.

Wbrew często powtarzanym teoriom, nic nie wskazuje na to, że do tragedii doszło właśnie w Parku Reagana. Z dalszej części trasy Iwony nie zachowały się żadne nagrania monitoringu. Nawet jeśli kamery ją zarejestrowały, materiały przepadły, ponieważ nie zostały zabezpieczone odpowiednio wcześnie. Od domu dzieliło ją zaledwie około 1,5 kilometra. To właśnie na tym krótkim odcinku musiało wydarzyć się coś, co doprowadziło do jej zaginięcia. Możliwe, że spotkała osobę, z którą odjechała samochodem lub dobrowolnie udała się do innego miejsca. Mało prawdopodobny wydaje się natomiast przypadkowy atak nieznanego sprawcy w parku. Na nagraniu widać, że jest już jasno, a w okolicy znajdują się inni ludzie. Po ewentualnej napaści powinny również pozostać ślady biologiczne lub inni świadkowie. Tymczasem do dziś nie odnaleziono nawet ciała.

Sprawa "niemieckiej Iwony Wieczorek". Ciało odnaleziono po 28 latach

Siedem lat po zaginięciu Iwony Wieczorek w Niemczech nastąpił przełom w sprawie Birgit Meier, często porównywanej do polskiej 19-latki. Kobieta zaginęła w 1989 roku, a jej ciało odnaleziono dopiero po 28 latach w garażu należącym do jej znajomego, ogrodnika Kurta-Wernera Wichmanna. Zwłoki były zamurowane i przez blisko trzy dekady pozostawały ukryte.

Sam Wichmann nigdy nie stanął przed sądem za zabójstwo Birgit Meier, ponieważ w chwili odnalezienia jej ciała od dwóch dekad już nie żył. Dopiero później śledczy ustalili, że odpowiadał także za zamordowanie dwóch małżeństw, których ciała znaleziono w lasach Gehrde, niedaleko miejsca zaginięcia Birgit.

Dlaczego zwłoki dwóch małżeństw pozostawił na miejscu zbrodni, a ciało Birgit Meier tak starannie ukrył? Odpowiedź wydaje się dość oczywista. Ofiary z lasów Gehrde były dla niego przypadkowymi osobami. Birgit znał osobiście. Dopiero odnalezienie jej zwłok pozwoliło śledczym połączyć wszystkie te zbrodnie. To pokazuje, że brak ciała bardzo często nie jest przypadkiem, lecz ważną wskazówką dla prowadzących śledztwo.

Brak zwłok to kluczowy trop. Jak policja bada morderstwa?

Spójrzmy na najbardziej znane sprawy zabójstw kobiet – zarówno w Polsce, jak i na świecie. W sytuacjach, gdy ofiara została wybrana przypadkowo i po prostu znalazła się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwej porze, jej ciało najczęściej pozostaje na miejscu zbrodni. Sprawca nie ma powodu go ukrywać, ponieważ nic go z ofiarą nie łączy. Nawet jeśli śledczy odnajdą zwłoki, nie będą mieli punktu zaczepienia prowadzącego do osoby, która była dla zamordowanej zupełnie obca.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy ofiara zna swojego zabójcę. Wówczas policjanci w pierwszej kolejności sprawdzają rodzinę, znajomych oraz osoby z najbliższego otoczenia zaginionej lub zamordowanej kobiety. Bardzo często sprawca zostaje przesłuchany jako świadek. To z kolei może doprowadzić do odkrycia motywu, powiązań między nim a ofiarą, a w konsekwencji także do postawienia zarzutów. W takich przypadkach ukrycie ciała staje się kluczowe. Nie bez powodu od lat funkcjonuje powiedzenie: „nie ma ciała, nie ma morderstwa”. A w sprawie Iwony Wieczorek ciała do dziś nie odnaleziono.

Wyroków skazujących za zabójstwo bez odnalezienia zwłok jest stosunkowo niewiele. Aby do nich doszło, śledczy muszą ponad wszelką wątpliwość wykazać, że zaginiona osoba nie żyje i padła ofiarą przestępstwa. Takie procesy potrafią trwać latami i rzadko kończą się skazaniem. Są jednak wyjątki. Jedna z takich spraw może rzucić nowe światło również na zaginięcie Iwony Wieczorek.

Sprawa Joanny Gibner. Skazano sprawcę bez odnalezienia ciała

W 1996 roku bez śladu zaginęła Joanna Gibner z Olsztyna. 23-latka była świeżo po ślubie z Markiem W., którego poślubiła po krótkiej znajomości. Ich małżeństwo od początku było bardzo burzliwe. Nawet wesele, które miało być najszczęśliwszym dniem w ich życiu, upłynęło pod znakiem kłótni i napiętej atmosfery, zwłaszcza gdy goście zaczęli pić alkohol.

Po pewnym czasie Marek W. ułożył sobie życie z inną kobietą, z którą doczekał się dziecka. To właśnie ona, wiele lat później, dowiedziała się od niego, co naprawdę wydarzyło się z Joanną. Stało się to podczas jednej z rozmów, gdy mężczyzna był pod silnym wpływem alkoholu. Wcześniej kobieta natrafiła także na korespondencję między Markiem a jego bratem. Wynikało z niej, że brat doskonale znał prawdę o zaginięciu Joanny i wykorzystywał tę wiedzę do szantażowania Marka. Partnerka przez długi czas milczała. Dopiero gdy zaczęła obawiać się o własne bezpieczeństwo i miała dość życia z agresywnym mężczyzną, zgłosiła wszystko policji.

Śledczy ustalili, że Marek W. udusił Joannę po tym, jak zdecydowała się od niego odejść. Najpierw ukrył jej ciało w poszewce na kołdrę, a następnie schował je w wersalce. Nie było to jednak miejsce docelowe. Po kilku dniach przeniósł zwłoki do szybu w garażu należącym do jego rodziców. Ostatecznie ciało trafiło do Jeziora Dywickiego pod Olsztynem. W ukrywaniu zwłok pomagali mu przyjaciel oraz własny brat. To właśnie brat zorganizował ponton, którym wspólnie wypłynęli na środek jeziora i zatopili ciało.

Zmowa milczenia w sprawie Gibner przerwana. Mąż udusił 23-latkę

Mimo dokładnego przeszukania akwenu policjanci nie odnaleźli zwłok. Brano pod uwagę, że po tylu latach sprawca mógł po prostu pomylić jezioro. Dopiero kilkanaście lat później, na prośbę matki Joanny, do sprawy wróciła fundacja dziennikarza śledczego Janusza Szostaka. Kluczowe okazały się wcześniejsze zeznania Marka W., który w chwili wznowienia poszukiwań już nie żył. Wynikało z nich, że ciało zostało obciążone złomem i elementami samochodu. Nurek wykorzystał więc wykrywacz metali. Dzięki temu udało się odnaleźć i wydobyć zwłoki Joanny z dna jeziora. Stało się to w 2020 roku, dokładnie w Dzień Matki – 24 lata po jej zaginięciu.

Błędy policji chroniły mordercę. Zbrodnia nie była doskonała

Czy Marka W. można nazwać zbrodniarzem doskonałym? Zdecydowanie nie. Wręcz przeciwnie – popełnił wiele błędów. W ukrywanie zwłok zaangażował inne osoby, o wszystkim wiedzieli członkowie jego rodziny, a ciało żony przez pewien czas przechowywał w garażu należącym do rodziców, za ich wiedzą. Jakby tego było mało, po alkoholu wyznał prawdę swojej nowej partnerce. To właśnie ta rozmowa po latach doprowadziła do przerwania zmowy milczenia.

Mimo tych wszystkich błędów przez dziesięć lat pozostawał bezkarny. Dlaczego? W dużej mierze dlatego, że sprzyjały mu okoliczności. Na początku śledztwa policja popełniła poważne błędy. Gdyby mieszkanie Joanny zostało dokładnie przeszukane w ciągu pierwszych dwóch dni od jej zaginięcia, śledczy znaleźliby ciało ukryte w wersalce. Nawet gdy zwłoki zostały później przeniesione, odpowiednie badania mebla pozwoliłyby wykryć ślady biologiczne świadczące o tym, że ciało było tam wcześniej przechowywane.

Sprzyjało mu również to, że Jezioro Dywickie jest zbiornikiem o bardzo słabej przejrzystości wody. Zwłoki ugrzęzły w mule i nigdy nie wypłynęły na powierzchnię. Obciążenie ich złomem sprawiło, że ciało zapadło się głęboko w dnie jeziora i przez lata pozostawało niewidoczne.

Czy mordercy Iwony Wieczorek pomagały inne osoby?

Znacznie mniej szczęścia miał Piotr W., który zamordował swoją żonę Danutę Wielochę z Radomia. Po zabójstwie obciążył jej ciało betonem i zatopił je w Pilicy. Mimo to następnej wiosny zwłoki wypłynęły na powierzchnię. Ich odnalezienie pozwoliło śledczym szybko powiązać zbrodnię z jej sprawcą.

Gdyby ciało Danuty nie zostało wyrzucone przez wodę na powierzchnię, Piotr W. być może również uniknąłby odpowiedzialności. Podobnie jak od niemal 16 lat unika jej osoba odpowiedzialna za zaginięcie Iwony Wieczorek. Niewykluczone, że bezkarne pozostają także osoby, które mogły pomóc w ukryciu jej ciała. Trudno bowiem wyobrazić sobie, by staranne zatarcie śladów i ukrycie zwłok było zadaniem łatwym do wykonania w pojedynkę.

Dodatkowo część osób, które mogły mieć związek z tą sprawą, była wówczas bardzo młoda. Były dyrektor Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji, insp. Marek Dyjasz, wielokrotnie podkreślał, że przez całą swoją karierę nie spotkał się z przypadkiem, aby grupa 19-latków potrafiła ukryć ciało w taki sposób, by nie zostało odnalezione przez kilkanaście lat. Czy to oznacza, że sprawcy pomagała osoba znacznie starsza i bardziej doświadczona? Tego wykluczyć nie można. Z drugiej strony równie możliwe jest, że jeśli sprawcą rzeczywiście był rówieśnik Iwony – a wiele przesłanek wskazuje właśnie na taki scenariusz – po prostu miał wyjątkowo dużo szczęścia. Podobnie jak Marek W. w sprawie Joanny Gibner.

Udział dorosłych w ukryciu zwłok gdańszczanki. Co ma do stracenia sprawca?

Hipotezę o udziale starszej osoby wzmacnia przede wszystkim fakt, że po niemal 16 latach nadal nie odnaleziono ciała Iwony, a zmowa milczenia nie została przerwana. Ktoś musiał zadbać o to, aby tajemnica nie wyszła na jaw. Musiał również przemyśleć, gdzie ukryć zwłoki i w jaki sposób zabezpieczyć je przed odnalezieniem. Nie wiadomo przecież, czy ciało zostało ukryte od razu po tragedii. Patrząc na skuteczność jego ukrycia, można postawić hipotezę, że ostateczne miejsce wybrano dopiero po pewnym czasie.

Samo ukrycie zwłok wymaga planowania. Trzeba znaleźć odpowiednie miejsce, przygotować sposób zabezpieczenia ciała, zdobyć potrzebne narzędzia i zorganizować transport. Czy wykonanie tego wszystkiego było możliwe w ciągu zaledwie dwóch lub trzech godzin? Przypomnijmy, że o godz. 4.12 Iwona została zarejestrowana przez monitoring, a już przed godz. 8 jej bliscy zorientowali się, że nie wróciła do domu. To bardzo krótki przedział czasu. Nie można więc wykluczyć, że początkowo ciało znajdowało się jedynie w prowizorycznej kryjówce, a dopiero później zostało przeniesione w miejsce, w którym pozostaje do dziś. Warto również pamiętać, że osoby pomagające sprawcy musiały być z nim wyjątkowo silnie związane, skoro zdecydowały się uczestniczyć w ukrywaniu śladów tak poważnego przestępstwa.

Dziś osoba odpowiedzialna za zaginięcie Iwony Wieczorek ma zdecydowanie więcej do stracenia niż 16 lat temu. W 2010 roku dopiero wchodziła w dorosłe życie. Dziś może mieć rodzinę, dzieci i ugruntowaną pozycję zawodową. Nawet samo podejrzenie udziału w tak głośnej sprawie mogłoby przekreślić całe jej dotychczasowe życie. Podobnie osoby, które ewentualnie pomagały w ukryciu zwłok. One również musiałyby liczyć się z odpowiedzialnością karną za poplecznictwo lub zacieranie śladów przestępstwa.